Murat Gökmen
Son olarak ITB fuarı olmak üzere birçok fuarı geride bıraktık. Şu ana kadarki tüm fuarlarda satışlar geçen seneye göre iyi durumda gözüküyor.
WTM Londra fuarında açıklanan Global Trends Report ‘a göre turizm bu sene toparlanmaya başladığı resmen bildirimli oldu. Tabii ki tam anlamıyla bir toparlanma ancak 3 yıl içersinde olacaktır. 2010 yılında dünya turizminin %2,2 büyümesi bekleniyor. Raporda ayrıca bazı destinasyon ve bölgelerin farklı konseptlerle öne çıktığı da belirtilmiş. Örneğin; Asya’da golf turizmi, Avrupa’da pop-up oteller , gibi. Bu trendlere göre satış pazarlama faaliyetlerinin yürütülmesi, tesislerimiz adına faydalı olacaktır. Sanıyorum artık tesis,marka, bölge vb faktörler yerine konseptler müşterinin seçimlerinde rol oynayacaktır.
Kongre turizmi açısından bir değerlendirme yaptığımızda geçtiğimiz yılın kongre sayılarında krize rağmen bir azalma olmadığını göreceğiz. Ancak kongrelere gelen katılımcı sayılarında önemli düşüşler göze çarpıyor. Kongrelerin bir sene önceden kayıtlarının alındığı ve planlandığı düşünülürse, krizin etkilerinin 2010’a kayacağını söylemek çok yanlış olmayacaktır. Ancak Türkiye’nin dünya ve bölge kongre turizmindeki konumu nedeniyle, pek sıkıntı yaşamayacağı düşünülüyor. Bunun sebebi İstanbul dışındaki İzmir ve Antalya şehirlerindeki birçok alternatif tesis ve fiyat olarak gösteriliyor.
Genel açıdan bakarsak 2010 yılı beklentileri 22,5 milyar dolarlık bir turizm geliri, 28 milyon turist olarak tahminlenmiş. 2010 yılında bakanlık belgeli yatak sayısı 600 bine, belediye belgeli yatak sayısı ise 450 bine çıkıyor. Yani yatak sayısı artıyor. Bu da her şeye rağmen yatırımcıların turizmin geleceğine güvendiğini gösteriyor. En azından diğer sektörlere nazaran turizmi tercih ediyorlar.
Türkiye’de şu anda maalesef arza göre talep oluşuyor. Yani eldeki boş yataklar pazarlanıyor. Bu da yatak fiyatının düşmesine neden oluyor. Özellikle kriz döneminin etkisiyle bu düşüşler normalin altına inmiş durumda geçen sene. Acentalar, bu fiyatlara göre 2010 da pazarlık etmeye çalışıyor. Bu durumda fiyatların yükselmesi iyice zorlaşacak gibi. Aynı zamanda gelen turistin kalış sürelerinde de azalmalar mevcut. Kalış süresi 2-3 gün ortalamada azalmış durumda. Bir tesisin geçmiş yıllardaki aynı gecelemeleri yapabilmesi için bu sene daha fazla turistin gelmesi gerekli.
Pazarlara şöyle bir bakarsak, İsrail pazarında 2009 yılında %55-60’lara varan oranda kayıplar göze çarpıyor. Pazarın oyuncularına göre, one minute kriziyle başlayan sürecin etkileri , siyasi makamların telafi adına pozitif yönde hareket etmesi ile kısa sürede toparlanma olabilecek gibi. Bunu hep beraber göreceğiz. Ancak İsrail pazarının geçen sene yöneldiği Yunanistan ve Bulgaristan’dan pek memnun kalmadığı da bir gerçek. Almanya ve İngiltere 2010 yılında ekonomik açıdan pek iyi durumda gözükmüyor. Ancak Türkiye satışları her iki pazarda da geçen senenin üzerinde seyrediyor. Özelikle Pound / Euro paritesinin 1,10 seviyelerine düşmesi nedeniyle İngilizler için Euro bölgesi iyice pahalı hale gelmiş durumda. Bu da yine Türkiye ve Mısır turizmine yarıyor. Gerçi bu paritenin iyice düşmesi ile tesislerimiz son dönemde %5 e varan bir gelir kaybını da yaşayacaklar. Bu nedenle iyi bir hasıla yönetimi ile tesisler Pazar paylarını dengelemek durumundalar. İç Pazarda ise geçen seneye nazaran satışlar ümit verici. Özellikle erken rezervasyon dönemlerindeki hareket, iç pazarında diğer pazarlar gibi bu avantajların farkına varmaya başladığını da gösteriyor. Ramazan ayı nedeniyle Ağustos ayına artık tesisler kayıp gözü ile bakıyor. Maalesef birkaç sene daha bunun etkisini yaşayacağız.
Rus pazarında ise 2010 yılında, pazarının önemli oyuncuları kendi havayollarını kurmanın avantajıyla giriyorlar. Bu durum sayısal olarak bir artışa neden olacak, çünkü bu tur operatörleri uçakları kiralarken maksimum uçuş saatine göre hesap yapıp bilet fiyatlarını minimum rakamlarda paket turlara yansıtıyorlar. Dolayısıyla maksimum uçuş saatine ulaşmak için maksimum yolcuya ihtiyaçları var. Ekonomik gece uçuşlarının 2010 sezonunun yeni havacılık trendi olacağı söyleniyor.
2010 yılında global krizin psikolojik etkileri kayboldu gözükse de, Rus turistlerin büyük çoğunluğu ekonomik tatil paketlerine yönelecek.
Bu arada satış alanında güzel gelişmeler sevindirse de, maliyetler açısından durum pek iyi gözükmüyor. Et fiyatları ana haber bültenlerinde yer alsa da et kadar olmasa da birçok gıda grubunda %30`ların üzerinde fiyat artışı görülüyor. İçeceklerde, özellikle bira ve şarapta ÖTV artışları maliyetleri ciddi anlamda zorlayacak. Yani bu sene de her sene gibi bir deliği kaparken bir başka yerden tekne su almaya devam edecek.
Murat Gökmen
